Encyklopedia internetowa - Słowniki online

- symbol Y, (łac. Yttrium), pierwiastek chem., metal, Z = 39, m.at. 88,90585u, grupa ↑ skandowców. Odkryty w 1794 r. przez J. Gadolina. Silnie zanieczyszczony metal otrzymał w 1828 r. F. Wöhler, natomiast czysty metal otrzymano w 1935 r. W przyrodzie występuje w minerałach, takich jak: iterbit, gadolinit, fergusonit i ksenotym; zawartość w skorupie ziemskiej: 3 10^-3% mas. I. jest srebrzysty i miękki; t.t. 1530°C, t.w. 3338°C, gęstość 4,47g·cm^-3. Konfiguracja elektronów walencyjnych atomów i. 4d¹5s²; w związkach występuje na III stopniu utlenienia (jon Y³⁺ w roztworach wodnych jest bezb.). I. jest aktywny chem.; na powietrzu utlenia się do tlenku Y₂O₃; ogrzany pali się czerwonym płomieniem. W podwyższonej temp. reaguje z fluorowcami, azotem, krzemem, fosforem, węglem i siarką; rozkłada wodę ; roztwarza się w rozcieńczonych kwasach (z wyjątkiem kwasu fluorowodorowego) wypierając z nich wodór. W stężonych kwasach i zasadach nie roztwarza się. I. jest odporny na działanie ciekłego uranu. Tlenek i wodorotlenek Y(OH)₃ mają właściwości amfoteryczne z przewagą zasadowych. Stosowany w technice jądrowej, medycynie, elektrotechnice i hutnictwie (jako składnik stopów do odtleniania i odsiarczania stopionych metali). Tlenek i. stosuje się do produkcji luminoforów do pokrywania ekranów kineskopów (i. bombardowany elektronami emituje światło czerwone). Czysty metal otrzymuje się przez redukcję YF₃ wapniem lub redukcję tlenku magnezem.

Dla tego hasła nie dodano jeszcze żadnych obrazków do galerii.