Encyklopedia internetowa - Słowniki online

- zjawisko zachodzące wtedy, gdy promienie odbite od różnych stref zwierciadła lub przechodzące przez różne strefy soczewki dochodzą do różnych ognisk. Odległość ogniskowa zwierciadła kulistego wklęsłego zależy od kąta padania promienia na zwierciadło i wyraża się wzorem:

który można łatwo wyprowadzić posługując się konstrukcją przedstawioną na rysunku. Dla promieni przyosiowych

Przy zwiększaniu kąta padania (promienie bardziej oddalone od osi optycznej) ognisko zbliża się do zwierciadła i dla kąta padania

jest nieokreślone. Na rysunku przedstawiono a.s. dla kulistego zwierciadła wklęsłego, gdzie zaznaczono środek krzywizny O, ognisko dla promieni przyosiowych F₁ i ogniska dla promieni skrajnych F₂, F₃. W przypadku soczewki promienie bliskie osi optycznej są na ogół mniej załamywane i dochodzą do ogniska leżącego dalej od soczewki niż ognisko dla promieni brzegowych.

Zmniejszenie a.s. soczewki polega na odpowiednim doborze promieni krzywizn powierzchni załamujących. Zlikwidowanie a.s. jest możliwe w układach soczewek. Np. achromat (→ aberracja chromatyczna) jest przeważnie pozbawiony aberracji sferycznej.

W przypadku zwierciadeł wykonuje się powierzchnię odbijającą w postaci paraboloidy obrotowej (zwierciadło paraboliczne). Zwierciadło takie nie wykazuje a.s. Można zmniejszyć a.s. przez zastosowanie przysłon ograniczających wiązkę promieni świetlnych do promieni przyosiowych, powoduje to jednak zmniejszenie jasności obrazu.

Dla tego hasła nie dodano jeszcze żadnych obrazków do galerii.