Encyklopedia internetowa - Słowniki online

(1632-1704) - polityk i filozof angielski uważany powszechnie za ojca → empiryzmu, rzecznik → liberalizmu, do którego rozpowszechnienia w XVIII w. znacznie się przyczynił. Empiryzm Locke´a był natury → genetycznej - wyrastał z przekonania, że cała wiedza pochodzi wyłącznie z → doświadczenia, umysł to tabula rasa (czysta tablica), którą tylko doświadczenie jest w stanie zapisać. W szczególności zaprzeczał istnieniu idei wrodzonych. Ciężar filozofii przesunął z → metafizyki (jej zagadek rozum ludzki - zdaniem Locke´a - nie jest w stanie rozwiązać), na kwestie → epistemologiczne. Nie był jednak → sensualistą, obok postrzeżeń zmysłowych (doświadczenie zewnętrzne) uznawał także → introspekcję, (doświadczenie wewnętrzne, które sam określał mianem → refleksji) za uprawnione źródło poznania. Twierdził ponadto, że bezpośrednio dostępne naszemu umysłowi są nie same rzeczy, tylko → idee (tak nazywał wszystko, co znajduje się w umyśle, a więc postrzeżenia i refleksje oraz powstałe na ich podstawie uogólnienia, pojęcia abstrakcyjne i wszelkiego rodzaju fantazje). Idee tylko pośrednio odnoszą się do rzeczy; w szczególności jedne odnoszą się do ich obiektywnych własności pierwotnych, takich jak rozciągłość, kształt i ruch, a inne do ich własności wtórnych, subiektywnych, jak kolory, zapachy, dźwięki, itp. Poddał krytyce pojęcie → substancji, tak chętnie używane przez filozofów, zwłaszcza po → Kartezjuszu. Locke nie wyciągnął jednak ze swego empiryzmu wszystkich konsekwencji. Podobnie jak współcześni mu → racjonaliści, uważał, że głównym celem poznania jest badanie stosunków koniecznych, ubolewał przy tym nad niedoskonałością sądów empirycznych. W → etyce był prekursorem → utylitaryzmu, a w teorii państwa zwolennikiem idei demokratycznych i liberalnych. Empirystyczna filozofia Locke´a zyskała popularność zwłaszcza w Anglii, jego bezpośredni następcy to: → Berkeley i → Hume. Główne dzieła to: Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, Dwa traktaty o rządzie, List o tolerancji.

Dla tego hasła nie dodano jeszcze żadnych obrazków do galerii.