Encyklopedia internetowa - Słowniki online

(1079-1142) - francuski filozof i teolog scholastyczny; prowadził ożywioną działalność nauczycielską; jego wykłady wywoływały entuzjazm wśród słuchaczy. Miłość do Heloizy, bratanicy (siostrzenicy?) kanonika Fulberta, stała się przyczyną jego tragedii. Z polecenia kanonika został wykastrowany przez wynajętych zbirów, następnie pozbawiony prawa nauczania. Wstąpił do klasztoru, a potem długie lata spędził w pustelni. Jego ukochana również wstąpiła do zakonu. Dzieje tej niezwykłej miłości ilustrują słynne listy Abelarda i Heloizy, natomiast własną biografię zawarł w liście znanym pt. Historia moich niedoli (to jedyna średniowieczna autobiografia). Jego poglądy zostały potępione przez Kościół. Pozostawił dość bogaty dorobek filozoficzny i teologiczny, m.in. zajął stanowisko w słynnym średniowiecznym sporze o przedmioty ogólne - powszechniki → uniwersalia. Treścią sporu było to, czy pojęciom ogólnym odpowiadają przedmioty rzeczywiste, a jeżeli tak, to jakie? Abelard odrzucił istnienie desygnatów pojęć ogólnych, czyli powszechnikiem nie jest ani znak fizyczny, ani desygnat, lecz znaczenie znaku. Ujęcie to nazywane jest często → sermonizmem. Swoje zainteresowania skupił na nazwach jednostkowych. Ogólność nazw polega na tym, że mogą określać wiele rzeczy, chociaż same nie są rzeczą. To stanowisko wpływało na przedstawienie głównych dogmatów teologicznych. W swoich pismach starał się dowieść, że filozofia nie jest podporządkowana teologii. Wiarę pojmował w sposób racjonalistyczny: rozum może obejść się bez wiary, ale wiara nie może obyć się bez rozumu. Miał nowoczesne poglądy na moralność. Zauważył, że ten, kto nie może uczynić użytku ze swego rozumu i wolności, nie może być posądzony o winę w wypadku łamania nakazów moralnych i praw. Najważniejsze dzieła: Historia moich niedoli (1952), Pisma wybrane t. 1-3 (1968-1970).

Dla tego hasła nie dodano jeszcze żadnych obrazków do galerii.