Encyklopedia internetowa - Słowniki online

Korzystanie z serwisów było możliwe to było dzięki środkom pomocowym pochodzącym z Unii Europejskiej


Częściowa realizacja projektu inwestycyjnego sfinansowana została ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego 2007 - 2013

MATKA SPARTANKA Słownik: Słownik literatury polskiej

Popularność: (popularność 0%)

Data utworzenia:

2008-10-22 10:05:40

Data ostatniej modyfikacji:

Hasło nie było modyfikowane.

Autorem tego libretta operowego jest Franciszek Dionizy Kniaźnin. W pierwotnej wersji sztuka powstała na początku 1786 r. (druga red. 1787). Pisarz ukazał w sztuce powodzenie czynu zbrojnego podjętego w imię najświętszych, patriotycznych wartości jako rezultat mądrego współdziałania całego społeczeństwa zjednoczonego ideą niepodległości i wolności. Tematem dzieła uczynił rycerskie i obywatelskie cnoty oraz męstwo starożytnych Spartan, którzy w obliczu niebezpieczeństwa, grożącego ojczyźnie ze strony wojsk tebańskich, gotowi byli do największych poświęceń, z ofiarą życia włącznie. Tytułowa postać, mężna Teona, wywodząca się z królewskiego rodu Heraklidów, jest uosobieniem patriotycznych cnót, obywatelskiej odpowiedzialności, szlachetności i ofiarności oraz wierności surowym zasadom moralnym i rodzimym obyczajom.
Sztuka ma luźną kompozycję, znacznie odbiegającą od schematu klasycystycznej tragedii. Pisarz wyeksponował nie przebieg wydarzeń, lecz zespół wartości patronujących partiom słownym i wokalnym. Na uwagę zasługują solowe arie głównych postaci oraz inne pieśni, najczęściej zamykające poszczególne sceny. Wizerunki bohaterów są silnie skonwencjonalizowane. Zgodnie z dworskim wyobrażeniem "rycerskości" młodzi ludzie, a nawet dzieci marzą o wojennej sławie, matki i żony z heroicznym spokojem przyjmują wieści o śmierci swych synów i mężów, a panny pragną obdarzać względami najdzielniejszych rycerzy. Dumie, heroizmowi, maksymalizmowi moralnemu bohaterów towarzyszą w sztuce obawy, niepokój i lęk o losy bliskich oraz całej ojczyzny.
Obywatelskie i moralne przesłanie utworu dochodzi do głosu w nasyconych liryzmem dialogach, recytatywach, ariach oraz zbiorowych pieśniach chórów matek, ojców, młodzieńców, kapłanów oraz przedstawicieli ludu. Niemałe znaczenie dla wzmocnienia patriotycznego i politycznego wydźwięku Matki Spartanki miała oprawa premierowej inscenizacji w Puławach 15 czerwca 1786 r., w czasie zjazdu antykrólewskiej opozycji. Zachwyt i powszechny aplauz wzbudziła pełna egzaltacji i patriotycznego uniesienia gra Izabeli Czartoryskiej, która wystąpiła w tytułowej roli. Oklaskiwano również występy jej synów.
Sztuka nabrała charakteru politycznego, a równocześnie agitacyjnego w stosunku do programu, z jakim występowała Familia i wspierający ją przedstawicie innych rodów magnackich, żądający umocnienia systemu obronnego Rzeczypospolitej oraz jej suwerenności i niezawisłości politycznej. Prezentowała propagowany przez opozycję nowy wzorzec patriotyzmu, zasadzający się na wierności rodzimej tradycji, kultywowaniu "spartańskich" cnót oraz gotowości do podjęcia zbrojnego czynu w obronie niepodległości ojczyzny.
Dzięki harmonijnemu połączeniu odpowiednio dobranych elementów tworzywa teatralnego i muzyki z sugestywną grą aktorską wątłe pod względem dramaturgicznym libretto Kniaźnina stało się na scenie częścią widowiska o tak wysokiej randze artystycznej, że przedstawienie uzyskało szeroki rezonans w całym kraju. Patriotyczny i polityczny wydźwięk puławskiej inscenizacji eksponowały teksty pióra S.Sz. Potockiego (Do Izabeli Czartoryskiej), J.U. Niemcewicza (Do Polek) i S. Trembeckiego (Na reprezentacyją tej opery). Wiersze te akcentowały obywatelskie nastroje panujące w kręgu Familii, a także dokumentowały i utrwalały sławę Kniaźnina jako twórcy narodowego i patrioty.
(Bożena Mazurkowa)
Zob. też: KNIA¬NIN FRANCISZEK DIONIZY, SENTYMENTALIZM

Dla tego hasła nie dodano jeszcze żadnych obrazków do galerii.

Nie zdefiniowano.

Brak linków wewnetrznych.

Brak linków zewnetrznych.

sas_idmnet.relase("side_bottom");
Rodzaj dostępu Cena Sms Pozostałe
Jednorazowy 2 zł


Informacje o nas

Serwisy

Polecane

Zakupy

Pomoc