Encyklopedia internetowa - Słowniki online

- Najmniejszy element kompozycji utworu literackiego. Motywem może być zdarzenie, przeżycie bohatera, sytuacja, przedmiot, wygląd. Motywy kształtują wizerunek świata przedstawionego zarówno w jego cechach stałych (motywy statyczne, np. elementy opisu krajobrazu), jak i zmiennych, decydujących o przeobrażeniach i rozwoju owego świata (motywy...

- Powtarzanie tego samego słowa w różnych przypadkach gramatycznych w jednym wersie czy zdaniu. F. Zabłocki atakuje F. Salezego Jezierskiego inwektywami: "To tobie wolno, BŁA¬NIE, BŁAZNA z BŁAZNÓW plemię / Bluźnić Bogu, lżyć króla, zdradzać swoją ziemię-". JP

- Wykwintne omówienie zwyczajnego czy pospolitego przedmiotu. W Zimie miejskiej A. Mickiewicza fajka jest zaszyfrowana jako "stambulskie gorycze", herbata - "z chińskich ziół ciągnione treści", sanie - jako "śliski powóz", toczenie się kul bilardowych, zrobionych z kości słoniowej, w tajemniczym zdaniu: "Pędzą po suknie wytoczone słonie"....

- 1. Opowiadanie własnym słowami utworu literackiego (np. wydania dla dzieci Robinsona Kruzoe, Podróży Guliwera czy baśni Tysiąca i jednej nocy). 2. Konstruowanie nowego dzieła przez wyzyskanie schematu innego utworu (w tym także jego części). Przykład: Bo słuchajcie i zważcie u siebie, Że według Bożego rozkazu, Kto raz słowem trafił...

- (gr. eironeia) Dosłownie znaczy udawanie głupszego; termin jest najczęściej używany w znaczeniu psychologicznym, estetycznym i filozoficznym. Ironia w znaczeniu psychologicznym jest rodzajem postawy, złośliwością, zamaskowanym szyderstwem w wypowiedzi pozornie aprobującej, choć w istocie negatywnej (ocena nie wprost). Ironiczność...

- Patrz dzieło literackie, Poetyka w świetle językoznawstwa R. Jakobsona.

- Powtarzalność tożsamych lub podobnych konstrukcji składniowych (paralelizm składniowy) w wypowiedzi, a także większych struktur fabularnych bądź tematycznych - wtedy można mówić o paralelizmie na poziomie kompozycji tekstu literackiego (np. trzy części Próchna W. Berenta będące opisami losów trzech kolejnych bohaterów powieści)....